19 – 21 września | Festiwal Literacki Znaczenia 2026

To już szósta edycja Festiwalu Literackiego „Znaczenia” organizowanego przez Mazowiecki Instytut Kultury i Miejską Bibliotekę Publiczną w Wołominie! Zapraszamy na wydarzenia i spotkania w Wołominie w dniach 19 i 20 września 2026 oraz 21 września 2026 w Warszawie.

FESTIWAL LITERACKI „ZNACZENIA” 2026

sobota 19 września i niedziela 20 września 2026 r. | Wołomin
poniedziałek 21 września 2026 r. | Mazowiecki Instytut Kultury, Warszawa
wstęp bezpłatny, na część wydarzeń obowiązują zapisy

Program VI edycji Festiwalu Znaczenia został zbudowany wokół książki Błażeja Brzostka „Życie codzienne kobiet w PRL”.

Historia nie składa się wyłącznie z dat i politycznych przełomów. Tworzą ją także zwyczajne dni, domowa praca, zakupy, szycie, gotowanie, wychowywanie dzieci i sposoby radzenia sobie z niedoborem. W PRL ogromna część tej pracy spoczywała na kobietach. Podtrzymywały codzienność, choć przez lata rzadko stawały się bohaterkami oficjalnych opowieści. Tegoroczne Znaczenia zapraszają do rozmowy o ich doświadczeniu. Wokół fotografii, wspomnień, filmów, muzyki, spotkań i wspólnej zabawy będziemy przyglądać się życiu codziennemu kobiet w PRL: pracy, pamięci, pomysłowości i codziennemu wysiłkowi, bez którego tamten świat nie mógłby działać – mówi Urszula Zajączkowska, Dyrektorka Artystyczna Festiwalu

O festiwalu „Znaczenia”

„Znaczenia” to festiwal zbudowany wokół jednej książki wybieranej wcześniej przez kapitułę złożoną z ekspertek i ekspertów literackich. Na jej podstawie organizowane są debaty, seanse filmowe, wystawy sztuki, koncerty, spotkania autorskie i warsztaty dla dzieci. Wszystkie festiwalowe wydarzenia mają za zadanie pogłębić i poszerzyć znaczenia zawarte w oryginalnym tekście.

Nagroda Literacka „Znaczenia” jest przyznawana corocznie autorowi/autorce jednej książki, wyłonionej spośród wydawnictw obejmujących wszystkie gatunki literackie. W tym wypadku najważniejszym kryterium wyboru książki zawsze jest jej zdolność do inicjowania dyskusji, pobudzania działań i spotkań ludzi.

Program Festiwalu „Znaczenia” 2026

Szczegółowy program wydarzeń wraz z formularzami zapisów na wydarzenia i adresami znajdziecie na stronie programu Festiwalu Znaczenia 2026.

W sobotę 19 września festiwal w Wołominie rozpocznie się „Zakładowym grzybobraniem” – autokarową wycieczką z leśnikiem i przyrodnikiem dr. Łukaszem Skalskim. W Miejskiej Bibliotece Publicznej odbędą się także rodzinne warsztaty kulinarne „Retro Kuchnia” z Anną Włodarczyk. O 15:00 w Starej Elektrowni nastąpi oficjalne otwarcie festiwalu – z Martą Madejską, autorką „Alei Włókniarek”, porozmawia reporterka Olga Gitkiewicz.

W dalszej części dnia odbędzie się wernisaż wystawy „Wołomin. dzień powszedni” poświęconej życiu mieszkanek powojennego Wołomina oraz spotkanie „Kobiety Wołomińskiego Oporu” z Zofią Czajką i Teresą Nowak, z udziałem Marty Lipińskiej.

Wieczorem w Miejskim Domu Kultury w Wołominie Monika Dryl wystąpi w improwizowanym spektaklu muzycznym „Pani z telewizji”, a dzień zakończy nocna linia poetycka Poezjofon z Bianką Rolando i Urszulą Zajączkowską.

Drugi dzień festiwalu, w niedzielę 20 września, rozpocznie „Słodko-Gorzka herbatka” w Fundacji ODA – spotkanie z Moniką Milewską, autorką książki Ślepa kuchnia. Jedzenie i ideologia w PRL. Dla najmłodszych przygotowano w Miejskiej Bibliotece Publicznej warsztaty literackie „Ciocia Jadzia w PRL-u” z Elizą Piotrowską. O 15:00 w Klubie Seniora Magdalena Grzebałkowska porozmawia z seniorkami i seniorami o życiu w trudnych czasach. Następnie w Starej Elektrowni odbędzie się „Uszyte z niczego” – pokaz archiwalnych filmów o modzie w PRL, rozmowa z Katarzyną Drogą i Elżbietą Zdrodowską oraz pokaz mody przygotowany przez młodzież ze Stowarzyszenia „Szansa”.

Dzień zwieńczy uroczyste wręczenie Nagrody Literackiej „Znaczenia” Błażejowi Brzostkowi i spotkanie z laureatem, które poprowadzi Zofia Król, a fragmenty nagrodzonej książki przeczyta Adam Ferency. Podczas wydarzenia zostanie również wręczona nagroda laureatowi 3. Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego Festiwalu Literackiego „Znaczenia” 2026. Wydarzenie będzie tłumaczone na PJM.

W poniedziałek 21 września festiwal przeniesie się do Mazowieckiego Instytutu Kultury w Warszawie, gdzie o godzinie 19:00 odbędzie się spotkanie „Codzienność kobiet w PRL” z Błażejem Brzostkiem. Rozmowę z autorem poprowadzi Elżbieta Szymańska. Wydarzenie będzie tłumaczone na PJM.

Laureat Nagrody Literackiej „Znaczenia” 2026

Kapituła Nagrody Znaczenia w składzie:

• Zofia Król – przewodnicząca kapituły, redaktorka naczelna „Dwutygodnika”
• Joanna Mueller – poetka, redaktorka, krytyczka literacka
• Urszula Zajączkowska – poetka, eseistka, artystka wideo
• Elżbieta Szymańska – polonistka i animatorka kultury, koordynatorka festiwalu
• Adam Pluszka – poeta, redaktor, krytyk literacki

zadecydowała, że tegorocznym Laureatem Nagrody Literackiej „Znaczenia” został Błażej Brzostek, autor książki „Życie codzienne kobiet w PRL”. (wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy).

Życie codzienne kobiet w PRL” Błażeja Brzostka to książka pisana z tej części codzienności, której wielka historia z reguły nie zauważała. Autor sięga po pamiętniki, poradniki, prasę i dokumenty, by zrekonstruować świat kobiecej pracy podtrzymującej życie: gotowania, prania, kolejek, opieki, sąsiedzkich kręgów wzajemności. Brzostek nie poprzestaje jednak na wpisywaniu kobiecych historii w czas cykliczny, oddany rytmom, periodom, obowiązkom, rytuałom. Tym poświęcona jest pierwsza część jego drobiazgowej, osadzonej w realiach, ale też po ludzku czułej książki. W drugiej części badacz (a zarazem wspaniały opowiadacz!) wpisuje życie codzienne kobiet w czas historyczny, w opowieść linearną, rozpisywaną na przełomy polityczne w okresie PRL, które dotąd opowiadano głównie z punktu widzenia mężczyzn. Brzostka interesuje przede wszystkim wolność – taka, jak ją rozumiały, definiowały i przeżywały same świadkinie epoki. „Wyrywanie się ku wolności oznacza narastającą arytmię codzienności” – pisze autor w odniesieniu do jednego z filmowych obrazów kobiet w PRL-u. I tę arytmię minionego czasu, odzywającą się w świadectwach swoich bohaterek, Błażej Brzostek wychwytuje z dokładnością wręcz elektrokardiograficzną. To właśnie za wsłuchanie się w żywo bijące echa kobiecych znaczeń chcemy uhonorować Autora Nagrodą „Znaczenia” 2026. – czytamy w uzasadnieniu wyboru.

O autorze

Błażej Brzostek – historyk pracujący na Uniwersytecie Warszawskim i w Muzeum Warszawy. Zajmuje się historią społeczną i dziejami miast. Za książkę „Wstecz. Historia Warszawy do początku” otrzymał w 2022 roku Nagrodę Stowarzyszenie Autorów ZAiKS im. Karola Małcużyńskiego za varsaviana oraz Nagrodę Literacką m.st. Warszawy w kategorii „Książka o tematyce warszawskiej”. Pisał o życiu robotników warszawskich lat stalinizmu, o codzienności w przestrzeni publicznej Warszawy i o kuchni w PRL-u. Zajmuje się także historią Rumunii, opublikował „Paryże Innej Europy”, czyli porównawczą historię Bukaresztu i Warszawy. Pisał o rumuńskim wybrzeżu czarnomorskim i jego kolonizacji turystycznej. Jego najnowsza książka, wydana przez Państwowy Instytut Wydawniczy, to „Życie codzienne kobiet w PRL”. Interesuje się także historią zegarmistrzostwa.

Organizatorzy:

Mazowiecki Instytut Kultury, Samorząd Województwa Mazowieckiego, Gmina Wołomin, Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Nałkowskiej w Wołominie

Współorganizatorzy:

Miejski Dom Kultury w Wołominie, Centrum Aktywności Wołomin – Stara Elektrownia

Patronat:

Elżbieta Radwan Burmistrz Wołomina

Patronat medialny:

Polskie Radio RDC, Radio FAMA Wołomin 94,7 FM

Partnerzy:

Państwowy Instytut Wydawniczy, Dom Spotkań z Historią, Dwutygodnik, Centrum Archiwistyki Społecznej, Fundacja ODA, Wytwórnia Filmów Oświatowych, Wołomiński Klub Biznesu

Dyrektorka artystyczna: Urszula Zajączkowska
Dyrektorka organizacyjna: Izabela Bochińska
Koordynatorka festiwalu: Elżbieta Szymańska

Więcej informacji znajdziecie na oficjalnej stronie Festiwalu Znaczenia.