przejdź do treści

20 MAJA, Warszawa | Agnieszka Przemyk-Bryła, Tomasz Strahl, Arcydzieła muzyki kameralnej

20 MAJA (pon.)  19:00

ARCYDZIEŁA MUZYKI KAMERALNEJ

Wykonawcy:

Tomasz Strahl – wiolonczela

Agnieszka Przemyk-Bryła – fortepian

Bilety: 15 zł

kup bilet

Program

Sergiusz Rachmaninow (1873-1943)

Sonata g-moll na wiolonczelę i fortepian op. 19

Lento – Allegro moderato

Allegro scherzando

Andante

Allegro mosso

Duet wiolonczeli z fortepianem nie jest tak częsty jak duet w którym fortepianowi towarzyszą skrzypce (lub odwrotnie), niemniej wiolonczeliści na brak literatury kameralnej narzekać nie mogą. Zbiór sonat na wiolonczelę i fortepian otwierają  wspaniałe sonaty Beethovena (Haydn, a zwłaszcza Mozart traktowali wiolonczelę po macoszemu). Romantyzm to okres rozkwitu zespołu wiolonczela-fortepian, powstają wtedy sonaty kameralne na wiolonczelę: od Chopina i Mendelssohna poprzez Brahmsa i Griega do Rachmaninowa. Również w XX wieku forma sonaty na wiolonczelę i fortepian przyciąga uwagę wielu kompozytorów, żeby wymienić choćby Debussy’ego, Prokofiewa, Szostakowicza czy Hindemitha. Oczywiście, podobnie jak we wszystkich zespołach z udziałem fortepianu, ten ostatni ma tendencje do dominowania, niemniej intensywny dźwięk wiolonczeli przebija się łatwiej niż delikatne brzmienia skrzypiec.

Głównym polem zainteresowań kompozytorskich Rachmaninowa była symfonika i fortepian. Kameralistyka stanowi margines jego twórczości: dwa tria fortepianowe, parę utworów na        2 fortepiany (lub 4 ręce) i właśnie Sonata wiolonczelowa. Podobnie jak inny genialny pianista-kompozytor, Fryderyk Chopin, Rachmaninow napisał tylko sonatę wiolonczelową, a nie skrzypcową. Podobnie jak Chopin też wybrał tonację g-moll.

Sonata wiolonczelowa jest chyba najwybitniejszym utworem kameralnym Rachmaninowa,        a zarazem ostatnim. Powstała w czasie, kiedy kompozytor przeżywał poważny kryzys psychiczny, po klęsce jaką poniosła podczas prawykonania jego I Symfonia d-moll w 1897. Po tej katastrofalnej premierze, spowodowanej głównie złym wykonaniem, młody i bardzo delikatny psychicznie kompozytor długo nie mógł się pozbierać (I Symfonia nie została wydana za życia kompozytora i Rachmaninow nigdy już nie zdecydował się na kolejne wykonanie - dopiero po jego śmierci odkryto to młodzieńcze i bardzo efektowne dzieło, które dziś nierzadko pojawia się na estradach koncertowych). Przez prawie 3 lata kompozytor nie napisał ani jednej nuty. Dopiero praca z dobrym psychologiem i wsparcie od przyjaciół przywróciło Rachmaninowowi wiarę w siebie. W 1900 powstał II Koncert fortepianowy c-moll, którego prawykonanie przyniosło kompozytorowi wielki sukces. Zaraz potem skomponował Sonatę wiolonczelową g-moll op. 19. Kompozytor ukończył ją w listopadzie 1901 a prawykonanie dzieła miało miejsce 2 grudnia 1901. Wykonawcami byli sam kompozytor i Anatoly Brandukov – przyjaciel Rachmaninowa, któremu dzieło jest dedykowane. Kompozytor jeszcze po prawykonaniu doskonalił swoje dzieło, partytura nosi datę ukończenia 12 grudnia 1901.

Sonata napisana jest w klasycznej, czteroczęściowej formie, ze Scherzem na drugim miejscu. Rachmaninow zachował nawet tak klasyczne elementy formy jak powtórkę ekspozycji                       I części. Ale treść dzieła jest bardzo emocjonalna i podobnie jak większość najlepszych dzieł Rachmaninowa przesiąknięta typowo rosyjską motywiką. Pierwsza część to Allegro poprzedzone krótkim wolnym wstępem, w którym pojawia się przewodni motyw dzieła oparty na półtonie. Pierwszy temat jest powierzony wiolonczeli, której towarzyszy bogata harmonicznie partia fortepianu. Drugi temat najpierw prezentuje fortepian a dopiero potem przejmuje go wiolonczela. Bardzo ciekawe jest przetworzenie, w którym po wielkim uspokojeniu pojawia się krótka, ale bardzo wymagająca kadencja fortepianu. W repryzie pierwszy temat, jak to się często zdarza u Rachmaninowa jest ukazany w intensywnej dynamice. Całość kończy krótka koda.

Druga część to perpetuum mobile, zbudowane w formie ABACABA. Część A jest bardzo motoryczna, pozostałe epizody wnoszą liryczny kontrast. Być może najbardziej znaną częścią Sonaty jest liryczne Andante, pełne typowych dla Rachmaninowa modulacji, oscylujące między dur i moll. Tu również partia fortepianu każe myśleć o wolnych częściach koncertów fortepianowych Rachmaninowa. Wreszcie w efektownym finale, będący dwutematycznym allegrem sonatowym pod koniec pojawia się temat wstępu, tworzący klamrę tego monumentalnego dzieła.

Dziś Sonata wiolonczelowa Rachmaninowa stanowi żelazny punkt repertuaru wszystkich wiolonczelistów. Partia fortepianowa tego dzieła wymaga wspaniałego partnera – jej trudności nie ustępują trudnościom wielu solowych dzieł Rachmaninowa.

Tomasz Strahl min 1

Tomasz STRAHL w 1989 roku ukończył Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie wiolonczeli prof. Kazimierza Michalika. Jako stypendysta Rządu Austriackiego odbył roczne Studium Podyplomowe w Hochschule für Musik und darstellende Kunst w Wiedniu u Tobiasa Kühne. Studiował również kameralistykę u wybitnego skrzypka Krzysztofa Jakowicza, z którym występuje od wielu lat.

Laureat konkursów ogólnopolskich (Poznań, Warszawa) i międzynarodowych, m.in. I Nagrody na V Międzynarodowym Konkursie Muzycznym im. Nicanora Zabalety w San Sebastian w Hiszpanii (1991). Otrzymał również Nagrodę-Stypendium Polsko-Japońskiej Fundacji JESC w roku 1994.

Wśród mistrzów batuty, z którymi artysta miał okazję współpracować, znajdują się m.in. Mirosław Jacek Błaszczyk, Andrzej Boreyko, Łukasz Borowicz, Tomasz Bugaj, Kai Bumann, Massimiliano Caldi, Henryk Czyż, Philippe Entremont, Przemysław Fiugajski, José Maria Florêncio, Czesław Grabowski, Bogdan Jarmołowicz, Michał Klauza, Jerzy Kosek, Jan Krenz, Jerzy Maksymiuk, Wojciech Michniewski, Marcin Nałęcz-Niesiołowski, Krzysztof Penderecki, Marek Pijarowski, Paweł Przytocki, Wojciech Rodek, Jacek Rogala, Zygmunt Rychert, Jerzy Salwarowski, Tadeusz Strugała, Jerzy Swoboda, Tadeusz Wojciechowski, Monika Wolińska, Sławek A. Wróblewski, Ryszard Zimak, Maciej Żółtowski.

Od wielu lat artysta prowadzi ożywioną działalność koncertową, występując z takimi orkiestrami, jak Polska Orkiestra Kameralna, Polska Orkiestra Radiowa oraz Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, Sinfonietta Cracovia, Sinfonia Varsovia, Concerto Avenna, Filharmonia Sofijska, Orquestra Sinfônica Municipal São Paulo (Brazylia) oraz z niemal wszystkimi orkiestrami filharmonicznymi w Polsce, z Orkiestrą Filharmonii Narodowej na czele. Współpracuje zarówno z wybitnymi solistami, jak też kameralistami, m.in. z Kwartetem Wilanów, Prima Vista, Kwartetem Śląskim.

Tomasz Strahl występował m.in. w Schauspielhaus (Berlin), Brucknersaal (Linz), St. John’s Smith Square (Londyn), Art Center (Tel Awiw), Toppan Hall (Tokio), Auditori (Barcelona), Sali im. Glinki w Sankt Peterburgu, w Sali im. Moniuszki Teatru Wielkiego w Warszawie oraz Filharmonii Narodowej. Odbył liczne tournée po Japonii, Kanadzie, Hiszpanii (z Filharmonią Śląską). Wraz z Krzysztofem Jabłońskim, z którym tworzy Chopin Duo, wziął udział w przedstawieniu Fortepianissimo prezentowanym w Teatrze Wielkim w  Warszawie. Był gościem takich festiwali, jak  Warszawska Jesień, Warszawskie Spotkania Muzyczne, Muzyka w Starym Krakowie, Bravo Maestro w Kąśnej Dolnej, Festiwal w Łańcucie, Chopin à Paris, ponadto festiwali w Guadix (Hiszpania), Caracas, Busku Zdroju, Dusznikach Zdroju, Antoninie, Słupsku, Kamieniu Pomorskim, Bydgoszczy. Ważnym wydarzeniem dla artysty było wykonanie Koncertu wiolonczelowego Witolda Lutosławskiego, w obecności kompozytora, pod dyrekcją Mirosława Jacka Błaszczyka (1993). W 2005 roku Tomasz Strahl zaprezentował polskie prawykonanie II Koncertu wiolonczelowego Piotra Mossa na festiwalu Prawykonania (2005) z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, z którą w 2006 roku zarejestrował odnaleziony Koncert Zygmunta Stojowskiego. W 2007 roku, wraz z Krzysztofem Jabłońskim i Konstantym Andrzejem Kulką, zarejestrował komplet dzieł kameralnych Fryderyka Chopina dla wytwórni BeArTon, a w 2012 roku wziął udział w europejskiej promocji Wydania Narodowego Dzieł Fryderyka Chopina, występując z tej okazji na koncertach w Wiedniu, Rzymie i Genewie. Artysta jest także oddanym propagatorem Koncertu wiolonczelowego Stanisława Moryto.

Dokonał wielu nagrań archiwalnych dla Polskiego Radia i Telewizji Polskiej, a także dla CBC Radio w Kanadzie. Dyskografia artysty obejmuje nagrania dla Pony Canyon, CD Accord, Pavane Records, Gema Stereo, Polmusic, Acte Préalable oraz Sony Classics. Tomasz Strahl był trzykrotnie nominowany do nagrody „Fryderyk”, w 2003 roku został jej laureatem.

Jest pedagogiem Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie (w 2001 roku otrzymał z rąk Prezydenta RP tytuł profesora). W kadencji 2012–2016 sprawował urząd dziekana Wydziału Instrumentalnego uczelni. W wyborach 2016 ponownie został wybrany na to stanowisko (kadencja 2016–2020). Prowadzi także Kursy Mistrzowskie w Polsce, Holandii, Finlandii, Niemczech, Japonii i Ameryce Południowej (w 2005 roku wygłosił cykl wykładów i wykonał kilka koncertów podczas prestiżowej Międzynarodowej Akademii Letniej Wien, Prag, Budapest).

Tomasz Strahl jest laureatem kilku odznaczeń państwowych: w 2002 roku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi; w 2009 roku otrzymał Nagrodę I st. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za osiągnięcia artystyczne i dydaktyczne, a w roku 2010 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Wpisując się w obchody jubileuszowego Roku Chopinowskiego, artysta koncertował w Sankt Petersburgu podczas festiwalu Nafplion w Grecji i w Konzertverein w Ingoldstadt, a z Krzysztofem Jabłońskim wykonał recital przed Jej Wysokością Królową Danii Małgorzatą II.

W roku 2010 został wybrany do Rady Akademii Fonograficznej „Fryderyk”.

Artysta gra na instrumencie Leopold Widhalm, Norymberga 1778.

Od roku 2012 bierze udział w promocji Wydania Narodowego dzieł kameralnych Fryderyka Chopina pod redakcją prof. Jana Ekiera.

 Agnieszka Przemyk-Bryła

Agnieszka PRZEMYK-BRYŁA, doktor habilitowany sztuki muzycznej, profesor nadzwyczajny w Katedrze Fortepianu Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.

W 2004 roku ukończyła z wyróżnieniem Akademię Muzyczną (obecnie Uniwersytet Muzyczny) im. Fr. Chopina w Warszawie, w klasie fortepianu prof. Alicji Palety-Bugaj i w klasie kameralistyki prof. Krystyny Borucińskiej.

Agnieszka Przemyk-Bryła jest laureatką ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów pianistycznych, m.in. I nagrody na Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie, organizowanym przez Towarzystwo im. Fryderyka Chopina (2000), laureatką Estrady Młodych XXXV Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku (2001), finalistką Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Siergieja Rachmaninowa w Morcone (Włochy, 2003), laureatką II nagrody na III Concorso Pianistico Internazionale Andrea Baldi w Bolonii (Włochy, 2013).

Dwukrotna stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także zdobywczyni innych prestiżowych stypendiów.

Uczestniczyła w licznych kursach prowadzonych przez profesorów krajowych i zagranicznych, takich jak m. in. Andrzej Jasiński, Marek Mizera, Oxana Yablonskaya, Jacques Rouvier, Sergio Perticaroli, Hiroko Nakamura, Karl-Heinz Kaemmerling, Arie Vardi, Dominique Merlet, Alexei Nasiedkin, Evgeni Moguilevsky, Vera Gornostaeva, Lee Kum – Sing, Nikolai Demidenko.

Artystka występowała w wielu miastach Polski, a także w renomowanych salach koncertowych w  Austrii, Azerbejdżanie, Chinach, Czechach, Finlandii, Japonii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii, Szwecji i we Włoszech.

Prowadziła kursy mistrzowskie dla pianistów w Polsce, we Włoszech, w Azerbejdżanie, w Stanach Zjednoczonych, Tunezji i Chinach.

W 2014 roku wraz z Konstantym Andrzejem Kulką i Tomaszem Strahlem pianistka nagrała komplet dzieł kameralnych Fryderyka Chopina dla wytwórni DUX. Płyta zdobyła nagrodę „disc excepcional” hiszpańskiego magazynu Scherzo, otrzymała również nominację do nagrody Akademii Fonograficznej „Fryderyk".

Agnieszka Przemyk-Bryła jest także autorką książki pt. Sonata w twórczości Siergieja Rachmaninowa wydanej wraz z dwiema płytami audio przez wydawnictwo naukowe GRADO z Torunia (2014).

Ponadto jest laureatką II nagrody Olimpiady Języka Polskiego oraz finalistką Ogólnopolskiej Olimpiady Języka Łacińskiego.

Koordynator/kontakt: Dorota Chotyńska, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

22 586 42 26

Organizator: MIK

Mazowiecki Instytut Kultury
realizacja: estinet.pl