przejdź do treści

Rozmowa z Wiesławem Myśliwskim i wywiad z Elżbietą Szymańską - zakończyła się Polsko-czeska wiosna literatury 2019

Głównym bohaterem tegorocznej edycji Polsko-czeskiej wiosny literatury był Wiesław Myśliwski, który powtarza, że wszystko jest pamięcią. i pamięć była tematem wszystkich naszych spotkań.

Zaczęliśmy od spotkania poświęconego jednej z najbardziej popularnych czeskich książek – Saturnina Zdeňka Jirotki („Afera”). Potem przybliżyliśmy postać księdza Josefa Toufara – zamordowanego przez czeskie służby specjalne. Biografia autorstwa Miloša Doležala (IPN) pokazuje Czechy od mniej nam znanej strony. Wątek pamięci historycznej pojawił się też na spotkaniu z prof. Szewachem Weissem. Obecny na spotkaniu Piotr Kadlčik, bohemista, działacz opozycji z czasów PRL-u, popularyzator kultury żydowskiej dotykał w rozmowie problemów Niemców sudeckich.

skan wywiadu z wersji drukowanej miesięcznika nowe książki

Zapraszamy do lektry wywiadu, który udzieliła Elżbieta Szymańska (MIK), pomysłodawca i koordynator Polsko-czeskiej wiosny literatury, miesięcznikowi Nowe Książki

Po czesku i po polsku

Z Elżbietą Szymańską z Mazowieckiego Instytutu Kultury, współorganizatorką „Polsko-czeskiej wiosny literatury” rozmawia Małgorzata Kąkiel

„Polsko-czeska wiosna literatury” kojarzy się z praską wiosną – taka zbitka słów…

Rzeczywiście wszystko zaczęło się od polityki. Aleksander Kaczorowski w swojej biografii Hrabala („Czarne” 2016) napisał o dedykacji w egzemplarzu książki Joanny Goszczyńskiej (dziś uznanej profesor bohemistki, wtedy studentki), jaką czeski pisarz opatrzył datą 7 marca 1968 roku. Nikt nie pamiętał, że w tamtym burzliwym czasie Hrabal był w Warszawie; nigdzie on sam o tym nie wspominał. Okazało się, że w przededniu wydarzeń na Uniwersytecie Warszawskim miał spotkanie, połączone z pokazem Pociągów pod specjalnym nadzorem Jiřego Menzla. Przy Elektoralnej 12 w Warszawie, w dzisiejszej siedzibie Mazowieckiego Instytutu Kultury. To mnie zainspirowało. Skoro znakomity pisarz, mistrz literatury światowej był tu, gdzie pracujemy, jest to wystarczający pretekst do mówienia o literaturze czeskiej. I polskiej, bo wydawało mi się ciekawe szukanie wspólnych wątków. 7 marca 2017 r. odbyło się spotkanie pod hasłem Hrabal na Elektoralnej. 49 lat później. W jego duchu, przewrotnie, gdyż autor  Lekcji tańca dla starszych i zaawansowanych nie lubił jubileuszy, celebry – no to nie na półwiecze, a rok wcześniej zorganizowaliśmy imprezę.

Jak przebiegła?

Zaprosiłam prof. Joannę Goszczyńską, redaktora Andrzeja Gordzijewskiego (oboje byli na tamtym spotkaniu) i Aleksandra Kaczorowskiego, fragmenty utworów Hrabala czytał Wojciech Pszoniak – rozmawialiśmy o pisarzu, jego twórczości, sprowadziliśmy poświęconą mu wystawę fotografii Ladislava Michálka. Od tego momentu rozpoczęła się nasza (Mazowieckiego Instytutu Kultury) współpraca z Czeskim Centrum w Warszawie oraz Instytutem Polskim w Pradze. W następnym roku wieczór Hrabala odbywał się już w ramach większego wydarzenia – festiwalu polsko-czeskiej literatury. Motywem łączącym było stulecie odzyskania niepodległości przez oba kraje. Pod hasłem Jednostka wobec historii odbyło się spotkanie z pisarką Radką Denemarkovą oraz jej tłumaczką na polski Olgą Czernikow. Naszą stronę reprezentowała Olga Tokarczuk, wielokrotnie podkreślająca swoją przygraniczność i znaczenie wielokulturowości. Odbyło się też spotkanie poświęcone Josefowi Škvoreckiemu – akurat ukazało się nowe tłumaczenie Andrzeja Jagodzińskiego Przypadków inżyniera ludzkich dusz („Dowody na Istnienie”).

A co w tym roku?

Tematem wszystkich spotkań jest pamięć. Zaczęliśmy od spotkania poświęconego jednej z najbardziej popularnych czeskich książek – Saturnina Zdeňka Jirotki („Afera”). Potem przybliżyliśmy postać księdza Josefa Toufara – zamordowanego przez czeskie służby specjalne. Biografia autorstwa Miloša Doležala (IPN) pokazuje Czechy od mniej nam znanej strony. Wątek pamięci historycznej pojawił się też na spotkaniu z prof. Szewachem Weissem (Pamiętam… – rozmowa z Kamilą Drecką, Wydawnictwo Literackie). Holocaust to temat o zasięgu światowym, Czesi też muszą się do niego odnieść. Obecny na spotkaniu Piotr Kadlčik, bohemista, działacz opozycji z czasów PRL-u, popularyzator kultury żydowskiej dotykał w rozmowie problemów Niemców sudeckich – Czesi mierzą się z tym faktem z przeszłości jak my z Jedwabnem. Podobno rozliczenie z przeszłością idzie im lepiej niż nam. Ale główny bohater tegorocznej edycji „Polsko-czeskiej wiosny literatury” to Wiesław Myśliwski, który powtarza, że wszystko jest pamięcią. Na spotkaniu z czytelnikami towarzyszyła mu tłumaczka na czeski Lenka Kuhar Daňhelova. Dodam jeszcze, że omawiamy nie tylko twórczość mistrzów. Niekiedy popularyzujemy twórców zapomnianych albo bardzo mało znanych. W maju tego roku odkryliśmy na przykład poezję Violi Fischerowej, przedstawicielki pokolenia ’36, do którego należał chociażby Vaclav Havel.

Swoje spotkania z czeskimi twórcami mają też dzieci, prawda?

Tak. Na Agrykoli mogły się w tym roku spotkać z bohaterką Pysznej środy Ivy Procházkovej, którą niedawno przetłumaczyła Julia Różewicz z wrocławskiego wydawnictwa „Afera”. (Przy okazji dodajmy, że literaturę czeską przybliżają nam też wydawnictwa „Atut” oraz „Czeskie Klimaty”). Rok temu przyjechała do nas jedna z oficyn, wydająca dla młodego czytelnika – „Baobab”. A za rok Czechy będą gościem honorowym Warszawskich Targów Książki – wtedy czytelnicy w każdym wieku znajdą coś dla siebie. My zaś, w ramach „Polsko-czeskiej wiosny literatury” znów zorganizujemy swoje spotkania. A nad wszystkim jak zawsze będzie czuwał Bohumil Hrabal, bo od przypomnienia jego twórczości wszystko się zaczęło i niech tak pozostanie.

Przedstawiamy także zapis filmowy spotkania z Wiesławem Myśliwskim tłumaczką jego prozy na język czeskiLenką Kuhar Daňhelovą. Spotkanie odbyło się 12 czerwca 2019 roku w Mazowieckim Instytucie Kultury podczas „Polsko-czeskiej wiosny literatury”.  Rozmowę poprowadził dziennikarz i krytyk literacki Janusz Drzewucki, fragmenty książki  „Ucho igielne” przeczytał Krzysztof Gosztyła. 

Mazowiecki Instytut Kultury
realizacja: estinet.pl