Znamy już datę i matronkę 6. edycji Festiwalu Sztuki Kobiet PERSONA! Festiwal odbędzie się w dniach 21–24 maja 2026 roku, a jego matronką będzie Jolanta Brach-Czaina, filozofka codzienności.

Fot. Maciej Zienkiewicz / Agencja Wyborcza.pl

Była filozofką, kulturoznawczynią i eseistką, bardzo ważną postacią dla rozwoju polskiej humanistyki. Mówiła o sobie: „Jolanta, córka Ireny, wnuczka Bronisławy, prawnuczka Ludwiki”, podkreślała żeńską linię swojej rodziny, na przekór kulturze, w której przekazywane jest męskie nazwisko.

Zajmowała się „drobinami istnienia wcielonymi w konkret egzystencjalny”. Dzięki niej „krzątactwo” stało się kategorią kulturową. Nasza egzystencja opiera się na zwyczajności: na codziennym sprzątaniu, prostych rytuałach, które tylko pozornie odcięte są od spraw istotnych. Ścierka i kurz ‒ to konkret i z tej perspektywy Jolanta Brach-Czaina opisywała świat:

Krzątactwo należy do naczelnych kategorii ujmujących obecność w świecie. Jest sposobem bycia w codzienności. Ptaka, człowieka, owada, bez wyjątków. Choć różnorodnie przejawia się krzątanie, stanowi dynamiczny fundament codzienności. Kto bytuje krzątaczo, ma w niej udział. To nas łączy. Należymy do bytów krzątaczych i z tej racji wchodzimy w codzienność. Podobnie jak mrówka i żuk gnojak.

Jolanta Brach-Czaina urodziła się w 1937 roku. Studiowała filozofię i fizykę w Warszawie, a także reżyserię na Międzynarodowym Uniwersytecie Teatralnym w Paryżu. Jako profesorka filozofii związana była z Uniwersytetem SWPS w Warszawie.  Interesowała się filozofią sztuki i filozofią istnienia. Pisała książki z dziedziny estetyki, filozofii kultury, antropologii i gender studies, z których najgłośniejsze to Szczeliny istnienia (1992) i Błony umysłu (2003). Publikacja eseju Szczeliny istnienia była głośnym wydarzeniem literackim. Książkę tę, nagrodzoną w 1994 roku nagrodą literacką Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, nazwano „biblią feminizmu” i jedną z najważniejszych prac filozoficznych ostatnich lat. Zmarła w 2021 roku.

Wydawcą książek Jolanty Brach-Czainy jest Wydawnictwo Dowody, partner tegorocznej edycji festiwalu.

Zespół programowy:
Elżbiet Szymańska, kuratorka literacka festiwalu, e.szymanska@mik.waw.pl
Agnieszka Daroch, koordynatorka festiwalu, a.daroch@mik.waw.pl