24 maja | Po co nam herstorie: narratorki codzienności | Debata

Panel dyskusyjny z udziałem: Magdaleny Wróblewskiej, dyrektorki Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Katarzyny Ziętal, dyrektorki Centrum Archiwistyki Społecznej oraz pisarek Sylwii Chutnik i Antoniny Tosiek poprowadzi dyrektorka Mazowieckiego Instytutu Kultury – Magdalena Ulejczyk.

Wydarzenie w ramach Festiwalu Sztuki Kobiet PERSONA 2026
24 maja 2026 (niedziela), godz. 18:00
Mazowiecki Instytut Kultury, ul. Elektoralna 12
wstęp wolny
dostępność: pętla indukcyjna, tłumaczenie na PJM

Podczas spotkania poruszymy temat wagi kobiecych opowieści poświęconych otaczającej je rzeczywistości. Zdobywając formalną edukację, uczymy się o wielkich postaciach, które zmieniają świat. Czasami pojawi się wśród nich kobieta – władczyni mistrzowsko odnajdująca się w męskiej polityce (ale częściej żona króla). Działalność publiczna zawsze była warta spisania i zapamiętania. Sfera prywatna – przez setki lat jawiąca się jako domena kobiet – mniej istotna.

Jolanta Brach-Czaina pisząc m.in. o domowym krzątactwie jako o podstawie ludzkiej egzystencji, przywróciła ważność prywatności.

„Podstawę naszego istnienia stanowi codzienność. A że fakt istnienia przeżywamy jako niezwykle ważny, więc ogarnia nas zdumienie, ilekroć uświadamiamy sobie, że upływa ono na drobiazgach. Codzienność stanowiąca tło egzystencjalne zdarzeń niezwykłych, których oczekujemy – często nadaremnie – może więc decydować o wszystkim. Ma wymiar drobny. Częstotliwość dużą. Jest niezauważalna” pisała w Szczelinach istnienia.

Magdalenę Ulejczyk, pomysłodawczynię Festiwalu PERSONA, od zawsze fascynowały losy i opowieści kobiet, które ‒ zepchnięte na margines historii ‒ po latach okazywały się niezwykłymi organizatorkami życia prywatnego i publicznego sławnych mężczyzn z ich otoczenia. Tak została zapamiętana zeszłoroczna matronka – Jadwiga Stańczakowa, „ta od Mirona”, którą jako wrażliwą poetkę (ale też niezwykłą organizatorkę życia i pracy wybitnego artysty) z cienia wydobyła jej wnuczka Justyna Sobolewska, a za jej książką – nasz Festiwal.

Podczas debaty powyższemu tematowi przyjrzymy się z różnych perspektyw, które reprezentować będą zaproszone przez Magdalenę Ulejczyk do rozmowy gościnie:

• Perspektywę prahistoryczną i etnograficzną przedstawi Magdalena Wróblewska – dyrektorka Państwowego Muzeum Etnograficznego. W tym kontekście interesująca wydaje się zyskująca dużą popularność teoria, którą zaczynają potwierdzać współczesne badania – że „tradycyjny” podział ról między kobietą a mężczyzną w społeczeństwach prehistorycznych wyglądał inaczej niż dotąd sądzono.
  
  
• Wątek samostanowienia i spisywania własnej historii postaramy się wydobyć wspólnie z Antoniną Tosiek – autorką książki Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet, w której oddała głos mieszkającym na wsi kobietom przez niemal cały XX wiek piszącym pamiętniki wysyłane następnie na konkursy.
  
  
• Bardzo ważną pracę w dokumentowaniu codzienności wykonują osoby tworzące archiwa społeczne. Ile z tych narracji (archiwizowanych zdjęć, nagrań historii mówionej) to opowieści kobiet? Czy w archiwistyce społecznej istnieje podział na kobiece i męskie spojrzenie? Aby odpowiedzieć na te pytania do debaty zaprosiliśmy Katarzynę Ziętal – dyrektorkę Centrum Archiwistyki Społecznej.
  
  
• O przywracaniu pamięci o historii kobiet opowie kulturoznawczyni, pisarka i publicystka Sylwia Chutnik, która od lat zmienia narrację dotyczącą sprawczości kobiet w historii. Napisała m.in. książkę Kobiety Warszawy, jest też współautorką ważnej publikacji Kwestia charakteru. Bojowniczki z getta warszawskiego – zmieniając całkowicie myślenie o walczących kobietach.

O uczestniczkach:

Antonina Tosiek

Antonina Tosiek Fot. Władysław Gardasz

Badaczka dwudziestowiecznej diarystyki ludowej, poetka, autorka tekstów krytycznych o literaturze i teatrze. Doktorantka ostatniego roku Szkoły Doktorskiej Nauk o Języku i Literaturze UAM. Członkini redakcji naukowej kwartalnika „Czas Kultury”. Autorka książki Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet (2025) oraz tomów poetyckich storytelling i żertwy (2021, 2024). Laureatka Studenckiego Nobla w kategorii literatura i dziennikarstwo, Nagrody im. Wisławy Szymborskiej, Nagrody im. Adama Włodka oraz Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.

Sylwia Chutnik

Sylwia Chutnik

Doktorka nauk humanistycznych. Z wykształcenia kulturoznawczyni, absolwentka Gender Studies na UW oraz Studiów Polsko-Żydowskich IBL PAN. Pisarka, publicystka, działaczka społeczna i promotorka literatury, należy do Stowarzyszenia Unia Literacka. Kuratoruje festiwale i inicjatywy literackie, wykłada na Uniwersytecie Warszawskim i Uniwersytecie SWPS. Jest felietonistką „Polityki”, a także wielu magazynów i portali internetowych, publikuje gościnnie na łamach prasy polskiej i zagranicznej. Jej teksty ukazały się w książkach zbiorowych i opracowaniach oraz w katalogach do wystaw sztuki współczesnej i programach teatralnych. Jest laureatką nagród literackich i społecznych. Prowadzi audycję Kącik różowej grzywki w Radiu Nowy Świat.

Magdalena Wróblewska

Magdalena Wróblewska

Historyczka sztuki i muzeolożka zainteresowana problematyką dekolonialności, adiunktka na Wydziale Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Stypendium typu post-doc odbyła w Kunsthistorisches Institut in Florenz ‒ Max-Planck-Institut i Staatliche Museen zu Berlin (2012‒14). W latach 2015‒2021 w Muzeum Warszawy kierowała badaniami oraz kilkoma zespołami: Działu Badań nad Warszawą, Działu Archeologicznego, Centrum Interpretacji Zabytku i Korczakianum. Była współkuratorką wystawy głównej Rzeczy warszawskie odpowiedzialną za Gabinet Portretów. Prowadzony przez nią projekt Skąd się biorą warszawiacy? Migracje do Warszawy w XIV‒XXI w. został nagrodzony Sybillą przez Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów (2016). Wraz z Csillą Ariese opublikowała książkę Practicing Decoloniality in Museums: A Guide with Global Examples (2021), jest też autorką książek i artykułów na temat fotografii, m.in. Fotografie ruin, ruiny fotografii. 1944‒2014 (2014), Obrazy pamięci i wiedzy. Fotograficzne reprodukcje dzieł w archiwach i narracjach historii sztuki (2022). W 2023 roku odbyła staż badawczy w Department for Anthropology, Museum of Natural History, Smithsonian Institution w Waszyngtonie.

Katarzyna Ziętal

Katarzyna Ziętal

Menadżerka kultury, historyczka, pionierka dziedziny archiwistyki społecznej w Polsce, od 2020 dyrektorka Centrum Archiwistyki Społecznej (CAS). Od roku 2007 pracowała w Fundacji Ośrodka KARTA: najpierw jako archiwistka w Archiwum Opozycji, następnie jako koordynatorka projektów związanych z archiwistyką społeczną i kierowniczka działu odpowiedzialna za stworzenie i realizację koncepcji rozwoju tej dziedziny. Od roku 2020 pełni funkcję dyrektorki CAS. Jest główną redaktorką pierwszego polskiego podręcznika archiwistyki społecznej, współtwórczynią Otwartego Systemu Archiwizacji, a także autorką Strategii wzmacniania trwałości zbiorów społecznych (2023). W 2024 roku została laureatką konkursu Mazowiecki Menedżer Kultury 2024 w kategorii I.

Jeśli potrzebujesz dodatkowych narzędzi dostępności, w rozumieniu ustawy z dnia 19 lipca 2019 roku o zapewnieniu dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, skontaktuj się z nami najpóźniej 5 dni przed wydarzeniem.

koordynatorka ds. dostępności: Magdalena Ptak

m.ptak@mik.waw.pl | tel./SMS: 601 669 440

Zespół Programowy:

Elżbieta Szymańska, kuratorka literacka festiwalu
Agnieszka Daroch, koordynatorka festiwalu
Magdalena Ulejczyk, pomysłodawczyni festiwalu

Partnerzy:

Patronat medialny:

Sprawdź repertuar Festiwalu: