przejdź do treści

24 MAJA, Stadion Narodowy | WARSZAWSKIE TARGI KSIĄŻKI CZECHY (WY)TŁUMACZONE, POLSKO-CZESKA WIOSNA LITERATURY 2019

POLSKO-CZESKA WIOSNA LITERATURY 2019

Wspólna pamięć

Pamięć – która łączy i dzieli, pamięć historyczna i indywidualna, pamięć – która ocala i niszczy, pamięć jako inspiracja i wyzwanie artystyczne. 2. edycja polsko-czeskich dni kultury w Warszawie jest poświęcona „pamięci“ i twórcom, dla których miała ona szczególne znaczenie, m.in takim jak prawie nieznana w Polsce wielka czeska poetka Viola Fischerova i jeden z najwybitniejsych polskich pisarzy współczesnych Wiesław Myśliwski. Podobnie jak w poprzednim roku, przebiegającym pod hasłem „100-lecie niepodległości Polski i Czech“, w spotkaniach wezmą udział artyści, publicyści i tłumacze literatury z obu krajów. Cykl będzie okazją do lepszego poznania kraju sąsiadów z południa oraz do spotkania dwóch bliskich i zarazem różnych kultur – do czytania naszej wspólnej pamięci.

Polsko-czeska wiosna literatury jest organizowana przez Mazowiecki Instytut Kultury i Czeskie Centrum w Warszawie, przy współudziale Instytutu Polskiego w Pradze oraz wielu partnerów w Polsce. Patronat honorowy nad całością wydarzeń objął Ambasador Republiki Czeskiej w Polsce.

24 kwietnia – 12 czerwca 2019
Miejsca wydarzeń / Warszawa: Mazowiecki Instytut Kultury (ul. Elektoralna 12), Faktyczny Dom Kultury (ul. K. I. Gałczyńskiego 12), Stadion Narodowy, Park Agrykola

afisz z programem wydarzeń

KWIECIEŃ

24 kwietnia (środa), godz. 19.00 / Faktyczny Dom Kultury
SATURNIN, czyli wojna i humor
Spotkanie poświęcone jednej z najbardziej popularnych czeskich książek, od lat bawiącej pokolenia czytelników – powieści Saturnin Zdeňka Jirotki, która po 60 latach powróciła w nowym polskim przekładzie Leszka Engelkinga.  W rozmowie biorą udział: Profesor LESZEK ENGELKING, wydawczyni książki JULIA RÓŻEWICZ i dziennikarz MARIUSZ SZCZYGIEŁ. Fragmenty książki przeczyta aktor ŁUKASZ BORKOWSKI. Podczas spotkania kiermasz książek Wydawnictwa Afera i Wydawnictwa Dowody na Istnienie.

 Fotorelacja>>

MAJ

7 maja (wtorek), godz. 19.00 / Mazowiecki Instytut Kultury
JOSEF TOUFAR – Powojenne dramaty czeskich księży
Spotkanie z MILOŠEM DOLEŽALEM – autorem głośnej, wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej biografii katolickiego księdza Josefa Toufara – ofiary reżimu komunistycznego w Czechosłowacji. W rozmowie z pisarzem wezmą udział – dominikanin i publicysta ks. TOMASZ DOSTATNI oraz poeta, eseista i krytyk literacki PRZEMYSŁAW DAKOWICZ. Podczas spotkania projekcja dokumentu pt. Jak gdybyśmy dziś umrzeć mieli (52 min., reż. Roman Vávra, scenariusz Miloš Doležal) oraz kiermasz książek wydanych przez IPN.

 Fotorelacja>>

W rozmowie wzięli udział goście z Cech i Polski: Miloš Doležal –  wybitny czeski poeta, pisarz i dziennikarz, autor biografii Josefa Toufara pt. „Jakby nam już dzisiaj przyszło umrzeć” , wydanej w Polsce przez IPN, dominikanin i publicysta - ksiądz Tomasz Dostatni oraz eseista i krytyk literacki Przemysław Dakowicz.  W roli tłumaczki wystąpiła Irena Sikora-Chmielewska. Patronem spotkania był Instytut Pamięci Narodowej - polski wydawca książki o Toufarze.  Podczas spotkania odbyła się projekcja nagradzanego dokumentu pt. Jak gdybyśmy dziś umrzeć mieli (52 min., reż. Roman Vávra, scenariusz Miloš Doležal) oraz kiermasz książek wydanych przez IPN.  

14 maja (wtorek), godz. 19.00 / Mazowiecki Instytut Kultury
VIOLA FISCHEROV
Á – Znikam sobie na zawsze z oczu

Wieczór poezji Violi Fischerovej – zmarłej w 2010 roku wybitnej czeskiej poetki i tłumaczki literatury, przedstawicielki pokolenia twórców, którym po inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację odmówiono prawa do publikacji. Wiersze z tomu Babia godzina Wydawnictwa Atut i inne w tłumaczeniu Doroty Dobrew przeczyta aktorka MAJA KOMOROWSKA. W wieczorze wezmą udział: tłumaczka literatury czeskiej Dorota Dobrew, polski przyjaciel poetki RENEK MENDRUŃ oraz poetka i pisarka ANNA JANKO. Rozmowę poprowadzi MARIUSZ SZCZYGIEŁ.

polsko czeska 14 minSnuję swoje pajęczyny
Mówią mi
Jakie to smutne
jakie to smutne

Przyznaję się
Wesoły ze mnie pies
Ale gdzieś
muszę
mieszkać

(Matečná samota)

Viola Fischerová (1935-2010) jest przedstawicielką pokolenia poetów, którzy w czasach reżimu komunistycznego nie mogli publikować. Razem z takimi twórcami jak Jan Zábrana, Josef Topol, Pavel Švanda i Vera Linhartová należała do grupy literackiej „Šestatřicátníci” (Pokolenie ‘36), założonej w 1952 r. przez młodych poetów Václava Havla i Jiříego Kuběnę. W 1957 r. przygotowała do druku wybór swoich debiutanckich wierszy (Propadání – Spadanie), który jednak ostatecznie nigdy się nie ukazał. Niektóre z nich zaprezentowała na antenie radiowej w 1965 r., po czym pisanie poezji zarzuciła na lat z górą trzydzieści. Pracowała najpierw w różnych instytucjach kulturalnych, potem w redakcji literackiej czechosłowackiego radia. W 1968 r. wyemigrowała do Szwajcarii wraz ze swoim przyszłym mężem, pisarzem Pavlem Buksą, publikującym pod pseudonimem Karel Michal. Po samobójczej śmierci męża w 1984 r. przeniosła się do Monachium i podjęła współpracę z Radiem Wolna Europa. Jej drugi mąż Josef Jedlička również był znanym literatem i publicystą. W 1994 r. powróciła do Pragi, gdzie zmarła w 2010 r.

Wydała jedenaście tomików poezji: Zádušní básně za Pavla Buksu (Wiersze za duszę Pavla Buksy, 1993), Babí hodina (Babia godzina, 1994, 1995 – nagroda Czeskiej Fundacji Literackiej), Odrostlá blízkost (Wybujała bliskość, 1996), Jak pápěří (Jak puch, 1996), Divoká dráha domovů (Karuzela domów, 1998), Matečná samota (Macierzysta samotność, 2002, nominacja do nagrody państwowej i do nagrody literackiej Magnesia litera), Nyní (Teraz, 2004), Předkonec (Przedkoniec, 2007), Písečné dítě (Dziecko z piasku, 2007), Domek na vinici (Domek na winnicy, 2009), Hrana (Krawędź, 2010, pośmiertnie, niedokończony).

Była autorką przekładów wierszy Mirona Białoszewskiego i Czesława Miłosza oraz dramatów Witkacego, a także niemieckiej i afgańskiej liryki kobiecej, przetłumaczyła Listy do Felicji Franza Kafki i Drugi Proces Eliasa Canettiego. Pisała też opowiadania, książki dla dzieci i słuchowiska radiowe.

Utwory Violi Fischerovej były tłumaczone na język niemiecki, włoski, angielski, francuski, hiszpański, rosyjski, chorwacki i polski.

Poezja jest dla mnie obroną i ochroną. Bronię się nią przed tym, co mnie w życiu spotyka, na co nie mam wpływu, z czym mogę coś zrobić tylko w wierszu. Chronię w niej wszystkie bezcenne, szczęśliwe chwile, które inaczej rozpłynęłyby się w powietrzu.

DOROTA DOBREW
Tłumaczka literatury czeskiej (poezja: Viola Fischerová, Josef Topol, Pavel Švanda, Petr Borkovec, Pavel Zajíček, Radek Fridrich, Roman Telerovský, Vratislav Effenberger, poeci czeskiego undergroundu i in.; proza: Karel Michal, Viola Fischerová, Květa Legátová, Jiří Kratochvil, Pavel Landovský, Egon Bondy, Zdeněk Svěrák, Martin Šmaus, Emil Hakl, Petra Hůlová, Jan Karafiát, Tomáš Přidal, Přemysl Rut, Markéta Baňková, Tomáš Zmeškal, Martin Šmaus, Jiří Hájíček, Jan Novák, Ivan Binar, Antonín Bajaja i in.). Tłumaczy również z bułgarskiego (Damian Damianow, Elisaweta Bagriana, Dimitar Kenarov, Kristin Dimitrova, Płamen Dojnow). Laureatka nagrody Literatury na Świecie. Mieszka w Warszawie.

ANNA JANKO

Poetka, pisarka, felietonistka. Autorka ośmiu tomików wierszy, z których „Świetlisty cudzoziemiec” nominowany był w 2001 r. do Literackiej Nagrody Nike. Jako powieściopisarka zadebiutowała bestsellerową „Dziewczyną z zapałkami”, nominowaną do Nagrody Mediów Cogito oraz

Europejskiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, nagrodzoną Nagrodą Reymonta za najlepszą książkę roku. W 2015 roku ukazała się „Mała Zagłada” – opowieść o wojennej tragedii

wsi Sochy na Zamojszczyźnie, nagrodzona Warszawską Premierą Literacką i nagrodą „Gryfia” w 2016 roku. Członkini PEN-Clubu i SPP.

MARIUSZ SZCZYGIEŁ
reporter, pisarz. Oprócz Hanny Krall najczęściej przekładany z żyjących polskich reporterów; jego książki zostały wydane w 21 krajach. Za „Gottland” zdobył Europejską Nagrodę Literacką 2009, a w Polsce Nike Czytelników. Zdobywca tytułu Dziennikarz Roku 2013 w konkursie Grand Press. Debiutował w wieku 16 lat w tygodniku „Na przełaj”. W latach 90. znany z prowadzenia talk show „Na każdy temat”. Czechofil, autor kilku bestsellerowych książek o Czechach („Gottland”, „Zrób sobie raj”, „Laska nebeska”). Autor monumentalnej, trzytomowej antologii polskiego reportażu XX wieku „100/XX”. Odznaczony przez Prezydenta RP orderem Polonia Restituta. Nauczyciel wielu reporterów młodego pokolenia, prowadzi autorskie zajęcia w Polskiej Szkole Reportażu. Zdobył nagrodę Autorytet 2015 w konkursie Mediator, przyznawaną przez studentów wszystkich szkół dziennikarskich w Polsce. Jest prezesem Fundacji Instytut Reportażu, która prowadzi znaną w Warszawie księgarnio-kawiarnię Wrzenie świata oraz wydawnictwo książkowe Dowody na Istnienie. Jest autorem cotygodniowej rubryki „Szczygieł poluje na prawdę” w tygodniku reporterów „Duży Format” – dodatku do „Gazety Wyborczej

Fotorelacja>>

Wideorelacja:

 

15 maja (środa), godz. 19.00 / Mazowiecki Instytut Kultury
SZEWACH WEISS – pamięć ocalonych
Spotkanie z „dyżurnym polskim Żydem“, byłym ambasadorem Izraela w Polsce, Profesorem SZEWACHEM WEISSEM i dziennikarką KAMILĄ DRECKĄ-ANDERMAN – autorami książki Pamiętam, w której Szewach Weiss opowiada o patriotyzmie, roli prawdy w historii narodów oraz starości i szczęściu. W rozmowie weźmie udział PIOTR KADLČIK – bohemista, działacz opozycyjny w czasach PRL-u, twórca wielu akcji i inicjatyw dotyczących kultury żydowskiej i judaizmu w Polsce. Fragmenty książki przeczyta aktor Teatru Narodowego JERZY RADZIWIŁOWICZ.

Szewach Weiss
Profesor nauk politycznych, wybitny izraelski polityk, przewodniczący Knesetu (1992-1994), przewodniczący Rady Instytutu Pamięci Yad Vashem (2000 – 2006), ambasador Izraela w Polsce (2000-2003). Doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej (SWPS, Uniwersytet Humanistycznospołeczny). Odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP, Kawaler Orła Białego. Inne nagrody i odznaczenia: Nagroda za tolerancję przyznana przez Ruch na rzecz Pięknego Izraela, Nagroda Amitaia za uczciwość w służbie publicznej, Odznaka Honorowa „Bene Merito”, Nagroda imienia Sérgio Vieira de Mello, Nagroda Brata Alberta.

Kamila Drecka-Anderman
Dziennikarka, znana między innymi z ambitnych cykli telewizyjnych takich jak „Ogród Sztuk” i „Prawdę Mówiąc”, w których prowadziła rozmowy z wybitnymi ludźmi polskiej kultury. Realizowała także programy społeczne „Grzechy Polskie” i „Grzechy po polsku”. Jest autorką wywiadu rzeki z Haliną Kunicką pt. Świat nie jest taki zły (2015) oraz z Szewachem Weissem „Pamiętam…” (2018).

Piotr Kadlčik
urodził się w Warszawie, jego matka była Żydówką ocalałą z getta warszawskiego, ojciec zaś Czechem. W PRL działacz opozycji antykomunistycznej, członek Solidarności. Kontakty ze środowiskiem żydowskim Warszawy nawiązał w pierwszej połowie lat 80. Wkrótce zaangażował się w życie społeczności żydowskiej i m. in. rozpoczął  działalność w Towarzystwie Społeczno Kulturalnym Żydów. W 1987 r. przerwał studia filologiczne i wyjechał do Izraela. Po powrocie do Polski związał się z Fundacją Ronalda S. Laudera. Od początku istnienia Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP zaangażowany w jego rozwój. W czerwcu 2007 został członkiem zarządu Europejskiego Kongresu Żydów. Członek Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau. W latach 2001-2008 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Od 2001 do 2014 r. przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie a od 2003 do 2014 r. przewodniczący ZGWŻ.

18 maja (sobota), godz. 18.00-22.00 / Mazowiecki Instytut Kultury – NOC MUZEÓW
HRABALOWSKI MARATON CZYTANIA NA ELEKTORALNEJ
Nocny maraton czytania Hrabala z udziałem publiczności, aktorów i studentów Akademii Teatralnej w Warszawie. Czytać będą: ANDRZEJ MASTALERZ, JACEK BRACIAK, ŁUKASZ BORKOWSKI, KATARZYNA OBIDZIŃSKA, BARBARA LIBEREK, JOWITA KROPIEWNICKA. W roli komentatorów wystąpią znawcy czeskiej literatury – ANDRZEJ JAGODZIŃSKI i ALEKSANDER KACZOROWSKI. Zapisy na czytanie mailowo – Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript., lub na miejscu w dniu wydarzenia.

24 maja (piątek), godz.17.00 / Stadion Narodowy, sala Londyn C – WARSZAWSKIE TARGI KSIĄŻKI CZECHY (WY)TŁUMACZONE

Czy Czesi to rzeczywiście „Pepicy“? Spotkanie z udziałem tłumaczy z języka czeskiego, którzy zprzedstawią swoje spojrzenie na czeską literaturę, kulturę i historię. W dyskusji wezmą udział: OLGA CZERNIKOW, KATARZYNA DUDZIC-GRABIŃSKA, RENATA PUTZLACHER, JULIA RÓŻEWICZ, LESZEK ENGELKING, ANDRZEJ JAGODZIŃSKI i inni. W roli moderatorki wystąpi LUCIE ZAKOPALOVÁ z Instytutu Polskiego w Pradze.

CZERWIEC

1 czerwca (sobota), godz. 11.00 – 15.00 / Park Agrykola – INTERNATIONAL FESTIVAL OF WARSAW
PYSZNY DZIEŃ DZIECKA na Agrykoli – spotkania z czeską literaturą dla dzieci

Pyszne spotkania dla najmłodszych czytelników z Hesią i jej przyjaciółmi z domu dziecka Słonecznik – bohaterami książki Pyszna środa pisarki Ivy Procházkovej w tłumaczeniu Julii Różewicz, która w Czechach doczekała się licznych wznowień i inscenizacji w teatrze lalek. W rolę przewodniczki po świecie, w którym na głowach rosną jabłka, a dzieci znajduje się w pociągu, przy pomocy młodych aktorów z Ogniska Teatralnego „U Machulskich“, wcieli się autorka ilustracji do książki – KASIA MICHAŁKIEWICZ-HANSEN. Podczas spotkań kiermasz książek Wydawnictwa Afera z Wrocławia.

12 czerwca (środa), godz. 19.00 / Mazowiecki Instytut Kultury
WIESŁAW MYŚLIWSKI – wszystko jest pamięcią

Myśliwski po czesku? Spotkanie z wybitnym polskim pisarzem, dwukrotnym laureatem Nagrody Literackiej „Nike“ – WIESŁAWEM MYŚLIWSKIM i tłumaczką jego prozy na język czeski – LENKĄ KUHAR DAŇHELOVĄ. Rozmowę poprowadzi JANUSZ DRZEWUCKI – krytyk literacki, poeta, dziennikarz i wydawca, przewodniczący jury Nagrody Literackiej m. st. Warszawy. Fragmenty najnowszej książki autora – Ucho igielne, przeczyta aktor KRZYSZTOF GOSZTYŁA.

CZESKA WIOSNA 2019 Udział Biorą

PROGRAM I INFORMACJE: www.mik.waw.pl, www.warsaw.czechcentres.cz 

Organizatorzy: Mazowiecki Instytut Kultury, Czeskie Centrum w Warszawie
Współorganizator:
Instytut Polski w Pradze

Partnerzy: Fundacja Instytut Reportażu, Instytut Pamięci Narodowej, Akademia Teatralna w Warszawie, Wydawnictwo Afera, Wydawnictwo Atut, Ognisko Teatralne „U Machulskich“, Targi Książki, International Festival of Warsaw

Honorowy Patronat Ambasadora Republiki Czeskiej w Polsce

Zespół programowy:

Elżbieta Szymańska, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. / Mazowiecki Instytut Kultury, kurator i główny koordynator projektu

Taťjana Langášková, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. / Dyrektor Czeskiego Centrum w Warszawie
Edyta Serafin, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. / Czeskie Centrum w Warszawie

Mazowiecki Instytut Kultury
realizacja: estinet.pl